Mijn vader
Geplaatst op: februari 20, 2026
“Er is een stoïcijn doodgegaan.” Die woorden sprak ik afgelopen vrijdag in het stadscrematorium van Groningen. Ik sprak daar omdat mijn vader die maandag ervoor overleed. Hij was ongeneeslijk ziek maar zat nog vol levenslust. Helaas trof een zware beroerte hem en werd deze hem fataal. Mijn vader overleed sneller dan verwacht maar met veel minder beperkingen dan die uiteindelijk toch op zijn pad terecht zouden zijn gekomen. Rationeel heb ik er vrede mee; dat hem echt lijden bespaard is gebleven. Toch voel ik me bedrukt, alsof er een steen op mijn maag ligt.
Ik heb me geruime tijd kunnen voorbereiden op zijn dood. De diagnose dat hij ongeneselijk ziek was kreeg hij eind 2024. Dat oordeel werd geveld in mijn bijzijn in het UMCG. Na dat gesprek zaten we wat beduusd op een bankje in het UMCG. Ik legde een arm om mijn vader en wilde iets troostends zeggen. Ik wist alleen niet zo goed wat. Voordat ik iets kon zeggen zei hij zelf: “Op deze diagnose heb ik geen enkele invloed, maar hoe ik er mee omga wel.”. Ik was niet verbaasd dat hij dat zei. Hij was aanhanger van de stoïcijnse filosofie en had zich daar (voor de dood van mijn moeder eind 2023) erg in bekwaamd. Maar hoe kon hij op zo’n moment zo wijs en zo rustig zijn? Dat vond ik uitzonderlijk dapper van hem. Vervolgens zei hij ”Kom. We gaan even naar eetcafé De Buurvrouw, ik heb wel trek”.
Dat café bezochten we altijd als we samen op een afspraak in het UMCG waren geweest. Dan namen we het gesprek met de arts even door, dronken een (alcoholvrij) biertje en bestelden een portie bitterballen. Daar vertelde hij me meer over de stoïcijnen, over het aanvaarden van zaken waar je geen invloed op hebt en het werken aan de zaken die je wel kunt beïnvloeden. Vanaf dat moment werd ik echt deelgenoot van zijn filosofische bespiegelingen en gedachtes en hebben we letterlijk tot aan de avond voor zijn overlijden daarover van gedachten gewisseld. Ik heb veel van hem geleerd over de stoïcijnse filosofie. Het lukte mijn vader ook echt zijn filosofie in de praktijk te brengen. Hij had enkel invloed op zijn eigen omgang met zijn ziekte en koos ervoor het leven zo lang als kon te omarmen. Hij genoot ondanks het ‘zwaard van Damocles boven zijn hoofd’ volop van het leven. Als hij ergens last van had of iets minder goed kon oefende hij. Hij oefende op de loopband en de hometrainer en bleef fit door elke ochtend zijn rek- en strekoefeningen te doen. Hij leefde elke dag ten volle en was niet bang voor de onvermijdelijke afloop van zijn verhaal.
Eén van zijn uitspraken was ”Het gaat er niet om de roos te raken maar leren een goede schutter te worden”. In de kern komt die wijsheid erop neer dat je als schutter nog zo goed kunt zijn maar dat het best zo kan gebeuren dat je de roos niet raakt, ook al produceer je een perfect schot. Er kan immers een plotselinge windvlaag opkomen die de pijl uit de richting blaast, maar ook de roos zelf, het doel, kan door derden of door toedoen van bijvoorbeeld diezelfde windvlaag verplaatst worden. Wat de schutter wel doet, wat in zijn macht ligt, is te zorgen voor goed materiaal, de wil om het doel te raken maar vooral hard zijn best te doen en zo veel te oefenen dat hij – als hij de pijl eenmaal loslaat – er zelf alles aan heeft gedaan om de roos te raken. Of hij de roos dan ook daadwerkelijk raakt is dan ook mede afhankelijk van omstandigheden waar hij zelf geen invloed op kan uitoefenen.
Ik merk dat de stoïcijnse kijk op de wereld en het leven mij erg helpt. Niet alleen met het verwerken van het verdriet en met het gemis, maar ook in mijn eigen leven en in mijn dagelijkse praktijk. Doe je best om alles goed te willen doen, goed te willen leven en goed te willen presteren maar maak je (op voorhand) niet druk om zaken waar je helemaal niets aan kunt veranderen.